باشد . چنان كه روايتى در اين باب از پيمبر صلى الله عليه و سلم آورده‌اند و گفته‌اند كه به هنگام خلقت عرش بر آب و آب بر باد بود و اگر چنين باشد آب و باد پيش از عرش آفريده شده است . روايت هست كه از ابن عباس پرسيدند دربارهء گفتار خدا عز و جل كه فرمايد « و عرش وى بر آب بود » آب بر چه بود ؟ گفت : « بر باد بود . » و روايت ديگر به همين مضمون هست . گويند آسمانها و زمين و همه مخلوق ميان درياها بود و اين همه ميان هيكل بود و هيكل ميان كرسى بود . ذكر گويندهء اين سخن : از وهب روايت كرده‌اند كه از عظمت خداى مىگفت كه آسمانها و زمين و درياها در هيكل است و هيكل در كرسى است و قدم خدا عز و جل بر كرسى است . و كرسى چون پاپوش قدم او است . از او پرسيدند هيكل چيست ؟ گفت : « چيزى است در اطراف آسمانها كه زمين و درياها را چون طناب خيمه به بر گرفته » . و هم از او دربارهء زمينها پرسيدند كه چگونه است ؟ گفت : « هفت زمين گسترده است چون جزيره ها كه ميان هر دو زمين دريايى هست و دريا همهء زمينها را ببر گرفته و ما وراى دريا هيكل است . » و گفته‌اند كه از خلقت قلم تا خلقت ديگر چيزها هزار سال فاصله بود . ذكر گويندهء اين سخن : از ضمره روايت كرده‌اند كه خداوند قلم را بيافريد و بدان همه چيزها را كه